Imperativos ineludibles le han impedido a Joaquim asistir a este esperado concierto; él me ha pedido que yo elaborara el post sobre el mismo y aquí está. Espero no decepcionaros.
Aún queda alguien que se atreva a decir que a Cecilia Bartoli no se la oye en persona y que es un producto de marketing de la Decca? Pues si alguien queda, tendría que haber asistido ayer al concierto en el Palau de la Musica Catalana. La Bartoli es un fenómeno fuera de serie, un caso único de cantante que se atreve con todo, experimenta nuevos campos y sale triunfante siempre y a veces el triunfo es de carácter superlativo, como el de ayer. Para igualar esta impresión que me ha causado, tendría que retrotraerme a su fabuloso recital del Liceu (15 de diciembre de 1993), donde estuvo acompañada por el pianista György Fischer, o al primer concierto del Palau, aquél en el que se despidió “a cappella” con “Non ti scordar di me”. Y es posible que este concierto de ayer sea el mejor que le hemos podido escuchar hasta este momento.
Ahora bien, es lícito que una mezzo-soprano confeccione un programa a base de arias escritas para “castrati”? En principio yo creo que no, porque tal como ella nos canta esos temas no es como las cantaban los castrados. Las notas son las mismas, pero no la forma de emisión. Nunca sabremos cómo las cantaban aquellos cantantes. La única solución sería volver al “sacrificium” y educar las voces resultantes para cantar aquellas composiciones y es probable que ni aún así conseguiríamos el estilo de canto barroco del siglo XVIII. Como aquellas salvajadas no se volverán a repetir, todo lo que podamos escuchar a través de contratenores, mezzos y contraltos es totalmente aproximado.
El canto de Cecilia Bartoli es tan convincente y perfecto que damos por buena esta incursión en el terreno de los cantantes masculinos castrados, pues, de otro modo, ignoraríamos todas estas hermosas arías grabadas en el extraordinario disco que comentó en su momento Joaquim y que se está convirtiendo en un insospechado éxito de ventas y que aún lo será más a raíz de estos conciertos.
El concierto de ayer toma como base el contenido del CD, con 8 arias coincidentes (incluyendo el segundo bis) y 5 nuevas (incluyendo el primer bis) más la parte instrumental (con cinco intervenciones sin canto) a cargo de “IL GIARDINO ARMONICO“, dirigido por Giovanni Antonini.
Cecilia Bartoli que además de excelente cantante es muy inteligente, en la primera parte optó por alternar los allegri con los adagi, comenzando, nerviosa y sin vacilar, con un allegro y concluyendo la primera parte con el aria de bravura más increíble que imaginarse pueda, es decir: “Cadró, ma qual si mira” que ya destacó Joaquim en su memorable post. Y la segunda parte, compuesta de adagios mayormente, concluyó con otra colosal aria de bravura: “Nobil onda“. Y, a continuación, sin hacerse mucho de rogar nos regaló dos bises, siendo el último otra increíble aria de bravura comenzada por un insospechado agudo “a cappella”, sostenido hasta quedarse sin respiración (aunque ésto no lo notamos) y fue “Son qual nave“, aria que se suministra junto a otras dos en un disco aparte, como obsequio, en la grabación “SACRIFICIUM“.
La voz de Cecilia Bartoli, nacida el 4 de junio de 1966, con casi 27 años de carrera, se encuentra en un momento espléndido y ella la sabe adecuar muy bien al registro preciso; de este modo las arias de bravura rápidas las sitúa en el registro sopraníl de su voz. mientras que las arias lentas las sitúa en el registro central, con fáciles incursiones al registro grave, para que no nos olvidemos que es una mezzo-soprano y para ello se vale de escalas cromáticas ascendentes y descendentes, según el caso. Cuando la Bartoli canta, al menos en esta ocasión me he dado más cuenta, parece como si la voz flotara sobre la melodía emitida por la cuerda y el resultado es una auténtica delicia. En esta ocasión ha hecho uso muy escaso de notas feas, para acentuar la expresión, pero ha recurrido a alguna pequeña fijación como apoyo para la emisión de ciertas notas altas y se ha servido de algún portamento, usando ambos recursos, pero nunca abusando de los mismos. La voz ha sonado hermosa, limpia, nunca estridente y ha habido ocasiones en que su fiato nos ha dejado boquiabiertos, parecía como si su contenido respiratorio no tuviera fin. Nos ha dado muestras, además, de una maestría indiscutible en el legato y en la musicalidad, sin una nota falsa, aunque para mí ha habido una intervención que no me ha acabado de satisfacer y ha sido en el aria “Usignolo sventurato“, con una melodía muy “peculiar” y un acompañamiento del piccolo, a modo de “usignolo”, aún más “peculiar”…, enfin tema que, en mi opinión, no tenía que haberse incluido en este fabuloso concierto.
El acompañamiento musical ha ido a cargo del prestigioso conjunto “IL GIARDINO ARMONICO“, bajo la dirección del Maestro Antonini, como ya he indicado antes, y el rendimiento ha sido sobresaliente, obviando, eso sí, un comienzo de las trompas, y alguna incursión posterior de las mismas, muy poco satisfactorias. Pero es evidente que existe una indiscutible comunión entre la cantante y el conjunto instrumental, que, tal como se indica en el programa, tiene su residencia de trabajo en el Centro Cultural Miguel Delibes, de la castellana ciudad de Valladolid. Por otra parte, todas las intervenciones de “IL GIARDINO ARMONICO” sin la cantante, han sido también muy celebradas. A mí particularmente me ha gustado mucho el allegro de la “Obertura nº 6 en Sol Mayor”, de Francesco Maria Veracini, y el allegro assai del “Concierto en Fa mayor para flauta, cuerdas y bajo contínuo”, de Giuseppe Sammartini, en el cual el maestro Antonini ha sido flauta solista y director, al propio tiempo.
Ante el éxito global del concierto, Cecilia Bartoli ha concedido dos “bises” nada cortos. Por cierto, la duración del concierto ha sido de 2 horas 45 minutos, incluído el descanso, por lo que Cecilia Bartoli ha cantado durante unos 110 minutos, más o menos, es decir que ha proporcionado material para dos CDs.
Mención aparte merece el atuendo utilizado por la diva romana, diseñado por Agostino Cavalca. Se ha presentado en el escenario, saliendo por la puerta derecha y no por la izquierda como es habitual (lo cual ha impedido que la pudiera ver con comodidad, pues estaba situado en la última fila de un palco de segundo piso, a la derecha), vestida a modo de mosquetero con sombrero “ad hoc” incluido, aunque sin espada al flanco, ha arrojado el sombrero displicentemente y se ha arrancado por el increíble “Come nave“. Así ha continuado en la segunda parte, pero en “Quel bon pastor” ha salido en mangas de camisa blanca y el pantalón negro de la primera parte, sin casaca y, al final, en las arias correspondientes a los personajes femeninos de Erissena y Adelaide, ha incorporado un medio cuerpo de color oro viejo con pedrería y, creo, que con brocados -no entiendo mucho de eso- sobre el pantalón negro y alrededor de la cintura , terminando en cola, un adorno de color rojo o fucsia…, muy barroco él. Todos sabemos que la Bartoli, o su diseñador, son muy “peculiares” en cuanto a indumentaria escénica; a mi no me ha molestado, pero quien quiera “cargársela” por ese lado puede hacerlo. Para más INRI ha adornado la cabeza, en el segundo bis, con dos manojos de plumas del mismo color del “adorno-cintura-cola” que, al acabar el aria, ha lanzado al aire, uno a uno…El público estaba tan satisfecho que ha celebrado la “gracia”, pero yo he encontrado que, aunque la acción era muy simpática, era más propia de otros recintos…, pero el desmadre se acabó aquí y con una profusión de apretones de manos a quien se ofrecía a hacerlo, entre los/las que se aproximaron a los pies de la diva. Noche de auténtico y merecido éxito y con entrega de un ramo de flores, algo raquítico y de color austero, supongo que de parte de la Empresa del Palau, habiendo sido previamente obsequiada, por un espectador y una espectadora, con sendas rosas.
El programa ha estado dividido en dos partes: la primera ha constado de 3 bloques y la segunda de 2, a las cuales hay que añadir el bloque de “bises”:
PRIMERA PARTE:
I) NICOLÒ PORPORA (1686-1768).-
Sinfonía de “MERIDE E SELINUNTE” (1726)
“Come nave”, aria de Siface, de “SIFACE” (1725)
RICCARDO BROSCHI (ca.1698-1756)
“Chi non sente al mio dolore”, aria de Epitide, de “MEROPE” (1732)
NICOLÒ PORPORA
“In braccio a mille furie”, aria de Mirteo, de “SEMIRAMIDE RICONOSCIUTA” (1729)
II) NICOLÒ PORPORA
“Obertura” de “GERMANICO IN GERMANIA” (1732)
(Allegro – Adagio – Allegro)
“Parto, ti lascio o cara”, aria de Arminio, de “GERMANICO IN GERMANIA” (1732)
III) FRANCESCO MARIA VERACINI (1690-1768)
“Obertura nº 6, en Sol menor”
(Allegro)
LEONARDO VINCI (ca. 1696-1730)
“Cervo in bosco”, aria de Climaco, de “MEDO” (1728)
LEONARDO LEO (1694-1744)
“Qual farfalla”, aria de Decio, de “ZENOBIA IN PALMIRA” (1725)
FRANCESCO ARAIA (1709-1770?)
“Cadrò, ma qual si mira”, aria de Demetrio, de “BERENICE” (1734)
INTERVALO
SEGUNDA PARTE:
IV) NICOLÒ PORPORA
“Usignolo sventurato”, aria de Siface, de “SIFACE” (1725)
CARL HEINRICH GRAUN (ca. 1703-1759)
“Misero pargoletto”, aria de Timante, de “DEMOFOONTE” (1746)
GIUSEPPE SAMMARTINI (1695-1750)
“Concierto en Fa mayor para flauta, cuerdas y bajo continuo”
(Allegro assai)
ANTONIO CALDARA (ca. 1670-1736)
“Quel buon pastor”, aria de Abel, de la composición sacra “LA MORTE D´ABEL” (1732)
V) NICOLÒ PORPORA
“Obertura” de las cantatas “GEDEONE” (1737) y “PERDONO, AMATA NICE” (1746)
(Adagio – Spiritoso Andante – Allegro)
LEONARDO VINCI
“Quanto invidio la sorte…Chi vive amante”, recitativo y aria de Erissena, de “ALESSANDRO NELLE INDIE” (1730)
NICOLÒ PORPORA
“Nobil onda”, aria de Adelaide, de “ADELAIDE” (1723)
FIN DEL CONCIERTO
BLOQUE DE BISES:
1) “Lascia la spina”, de la cantata “IL TRIONFO DEL TEMPO E DEL DISINGANNO”- PARTE 2 , de G.F.HAENDEL (1707)
2) “Son qual nave”, aria de Arbace, de “ARTASERSE”, de RICCARDO BROSCHI (1734)
Como se puede apreciar el compositor más frecuentado ha sido NICOLÒ PORPORA, que fue maestro de canto de los cinco castrados más famosos de su época: FARINELLI, CAFFARELLI, SALIMBENI, APPIANI y PORPORINO, como se indica en las notas del programa facilitado en el Palau.
Ahora qué le queda por consultar y cantar a Cecilia Bartoli? Pues, en mi opinión, cualquier día nos sorprende cantando trovas medievales, haciendo la competencia a Montserrat Figueras. La Bartoli es una auténtica creadora de tendencias (“cool hunter” se dice ahora) y puede que, a continuación, otras mezzos, contraltos o contratenores (Jarousky ya lo ha hecho) se adhieran a la corriente inaugurada por ella y nos descubran otras desconocidas arias que estrenaron los “castrati”, pues a su CD de la Malibran, siguieron el CD dedicado a Rubini y, recientemente, el dedicado a la Colbran, aunque la Bartoli se anticipó a éste, hace bastantes años, con mucho más acierto. Yo creo que ya va siendo hora de que abandone estos experimentos (siempre sobresalientes, no obstante) y vuelva a sus orígenes, es decir a Mozart y Rossini y, por qué no? , a esa “CARMEN” que tiene prometida a la Decca desde que firmó contrato con dicho sello discográfico hace ya unos 25 años. Si, de tanto en tanto, se divierte con nuevas experiencias (como esas canciones de salón italianas, según me comentaba Dandini en el entreacto), pues muy bien, pero que no olvide que le están esperando 10 heroínas que Rossini escribió para su esposa, Isabel Colbran, y que son piintiparadas para su voz. Yo le recomendaría que comenzara por “La donna del lago” y “Semiramide”, y si ésta fuera con el Arsace de Ewa Podlès, antes de que la voz de esta maravillosa contralto se deteriore, sería la locura!
Dandini, me dijo en el entreacto, que tiene contratadas las siguientes óperas: “NORMA” , en el rol titular, como fue escrito para la Pasta, en Dortmund y “GIULIO CESARE”, como Cleopatra, y “LA CENERENTOLA”, ambas en Zurich. Muy interesantes las tres obras para su voz; para mí su Angelina es de manual.
Colbran (11.12.2009)

Absolutament d’acord¡¡¡¡¡¡
és la segona vegada que la veig i ja espero que torni..
si us plau .. algú pot fer alguna cosa amb la “temperatura ambiental” del Palau..
semblaba un forn crematori¡¡¡¡
la ceci podia haver acabat el concert sense el corpinyo¡¡¡
M'agradaM'agrada
Todavía no me he recuperado de la impresión que me causó. Que bárbara! Me hizo disfrutar de lo lindo y sin excepción de todas y cada una de las piezas y eso, a pesar del agobio angustioso que me produjo el calor en la sala ( que alguien lo arregle, por Dios!!)
Voy reservando localidad para el próximo !!!!!
Ah, y me encantó, tanto con ese loock a lo “Alatriste” al que sacó tanto partido, como con el barroco de fin de fiesta ( plumas incluidas, ja,ja,ja)!
M'agradaM'agrada
A mi esta mujer me sumerge en un estado de shock..y aún sigo. MAGNIFICA!!!!..bueno me quedo corta. Tu lo has descrito mucho mejor.
¡Que vuelva!
M'agradaM'agrada
tiembla Joaquim, Colbran te va a quitar el sitio…
gracias Fede, una crónica magnífica
abrazo a los dos
M'agradaM'agrada
Primer:
Haig de demanar disculpes al Colbran doncs he editat el seu magnífic post, la crònica del concert que malauradament no vaig poder fruir, amb el meu perfil. Lo lògic hagués estat publicar-lo sota el seu nom. Amb les preses he oblidat fer-ho de manera correcta i tot que he signat el post amb el “Colbran” preceptiu i que l´encapçalament que fa en Colbran no admet cap dubte de l’autoria, no ho he fet de manera correcta.
Segon:
Agraeixo al Colbran el post, la rapidesa en fer la seva crònica i sobretot el magnífic contingut, com és habitual en totes les seves intervencions.
Pilar, no tengas ninguna duda que si se lo propusiese me enviaba a la cola de los blogeros en paro. No lo hará y yo se lo agradezco, estamos muy bien avenidos (je, je, je, je).
M'agradaM'agrada
Brava/o (uno para Bartoli y otro para Colbran)
Yo por mi Bartoli mato. MA-TO.
M'agradaM'agrada
Una gran ressenya! M’adhereixo a l’estat de shock general, i estic d’acord que l’Usignolo sventurato desentonava una mica. En general, el bloc IV em va semblar una caiguda de ritme deliberada per ressaltar encara més el brillant final.
Tot i que sóc dels que senten una certa vergonya aliena pels “numerets” que es munta, he de reconèixer que les meves orelles es van rendir totalment a aquest monstre absolut. Quina nit!
M'agradaM'agrada
Ja que no he pogut gaudir del concert (i mira que m’hauria agradat), al menys he gaudit amb aquesta estupenda crònica. Gràcies, Colbran.
M'agradaM'agrada
Gran reseña, Colbran! Enhorabuena!
Qué lástima no haber estado ayer. estoy tan fuera de los circuitos por culpa del trabajo que ni me enteré. Así de llano.
M'agradaM'agrada
Hi ha vegades, poques, que m’agradaria viure a Barcelona, ahir una d’elles.
Un post magnífic.
M'agradaM'agrada
Ufff q ganas tengo de volver a verla! Y q envidia me dais :). Por cierto, creo q la Cleopatra la canta en Paris, en el TCE
M'agradaM'agrada
Nosaltres també som dels afectats per l’estat de xoc produit per aquesta força de la natura anomenada Ceci. Que torni aviat, estem necessitats de grans cantants com ella. Faci el que faci, és genial.
Amb el Colbran d’acord amb tot (com és pot no estar-hi, després d’aquesta meravellosa crònica?) i principalment que m’agradaria també tornar a escoltar la Bartoli mozartiana i rossiniana.
M'agradaM'agrada
Malgrat que sóc dels que també enyoro la Bartoli rossiniana, canti el que canti i sempre que pugui l’aniré a veure. Magnífica crònica, Colbran! No saps com celebro estar d’acord amb tot el que dius… Bé, no en tot i del tot, eh?, perquè allò del rossinyol i dels altres ocellets va venir a ser com una mena d’entremaliadura entre ella i els components de la formació musical. Una abraçada!
M'agradaM'agrada
Colbran,
Enhorabona per una crònica estupenda que essent teva només pot ser el que és: una perfecta recreació del recital. Tinc la impressió d’haver-hi anat jo que segueixo a la Ceci però de lluny. Tinc el Sacrificium mort de fàstic a causa de la cançó de l’ocell desventurat. Quan la vaig sentir no m’ho podia creure. Em va semblar una cançó ridícula, cursi, pesada i reiterativa. En honor i agraïment a la crònica que ens has fet demà donaré una altra oportunitat al Sacrificium afegint que el millor q
M'agradaM'agrada
ei s’ha tallat. …afegint que el millor del cd són els encores.
Gràcies un cop més!
M'agradaM'agrada
Excelente crónica Colbran!
La Bartoli está en una categoría aparte del resto de voces femeninas, muy personal y completa, a sacado a la luz un repertorio olvidado de gran belleza, es una artista excepcional y única.
M'agradaM'agrada
Em faltava l’aire a mi només de sentir-la cantar a ella i em sembla que encara no m’he recuperat!. Un concert sensacional!. Ja estic esperant que torni!.
M'agradaM'agrada
Lamento profundamente haber leido esta crónica.
Me muero de envidia por no haber podido asistir al concierto. Por lo visto CB canto varias arias que no estan en en el CD, para aumentar todavia mas mi desesperación.A lo mejor lo dan algún dia por Catmusica(?).
Si el concierto le gusto tanto a Colbran, debio ser casi sobrenatural, como él.
M'agradaM'agrada
Fantástica, todo lo bueno que se puede decir ya se ha dicho. Me dio un poco de pena que no añadiera “Sposa, non mi conosci” en los bises. He leido que en el Real de Madrid sí la cantó. Fui de las que aplaudió hasta el final del final por si salía a cantar algo más aunque fuera en ropa de calle (como hizo en Opera proibita). A pesar del tremendo calor que hacía arriba fue una noche maravillosa.
Moltes gràcies, Cecilia!
M'agradaM'agrada
Efectivament Bartoli es una meravellosa cantant no li vull treure mèrits però es curiós que no surt cap veu discrepant,jo sincerament la trobo super exagerada,es un autentic castell de focs artificials,SENSACIONAL,però el temps dirà.
FERRAN i JAUME (malalts de Bach)
M'agradaM'agrada